TheGioiNguoiViet.Net

    Nhac Đấu Tranh   Nhac Qu Hương   Nhac Lnh   Nhac Tnh   Nhac Ha Tấu    Cải Lương, Tn Cổ    Ngm Thơ    Truyện   

                         

Trở lại   Diễn đn Thế Giới Người Việt > 03. Diễn Đn Việt Nam > Văn Học Dn Gian: Ca dao, Tục Ngữ...
Tm Kiếm Bi mới hm nay Đnh dấu Diễn Đn đ đọc

tgnv

Ging Sinh 2014

 

Trn trọng Knh chc

Qy bạn đọc,

Qu thnh vin, Qu Mod

v ton thể gia quyến,

một ma Ging Sinh an bnh

v trn ngập hạnh phc

Ban Điều Hnh

Thế Giới Người Việt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nơi trưng by Ton Cảnh Thin Đường XHCN, một x hội Mu Đỏ, Cơ Khổ, trong đ 80 triệu người Gian Lao v Đảng, để rồi Cng Nhau Xuống Hố!... (ChnMy phụ trch)

 

Nơi phơi by những ci rởm của CSVN: Bọn Quan tr thấp khoe thnh tch, Một lũ luồn trn ht với h... (Chủ Qun: Doremi)

 

Nơi hội ngộ của cc hiệp khch, cng nhau lạm bn chuyện thế sự từ Đng Sang Ty, từ Cổ ch Kim, từ Trn xuống Dưới, từ Trong ra Ngoi... (Chủ qun: Eagle)

 

Nơi đy l chỗ kn chồng, Chng no đến Qun, nhớ gồng mnh nghen ! (Chủ Qun: Năm Trầu)

 

Nơi giới thiệu những bản nhạc hay v cũng l nơi bạn c thể yu cầu những bản nhạc bạn muốn nghe (Chủ qun: Camly)

 

Nơi gặp gỡ của những người đ một thời cầm sng dưới l Cờ Vng Ba Sọc Đỏ để chiến đấu bảo vệ Tự Do cho miền Nam Việt Nam

 

Nơi trao đổi những thng tin lin quan đến Thị trường Ti Chnh, Chứng Khon, Vng Bạc... tại Việt Nam v trn ton Thế giới (Dr_Tran phụ trch)

 

Phng Audio TGNV

Nhac Đấu Tranh

Nhac Qu Hương  

Nhac Lnh  

Nhac Tnh  

Nhac Ha Tấu   

Cải Lương, Tn Cổ 

Nghe Ngm Thơ   

Nghe Truyện


Trả lời
 
Tools Display Modes
  #16  
Cũ 08-10-2011, 12:50 PM
Hoang Thy Mai Thao Hoang Thy Mai Thao is offline
Thống soi
 
Ngy Gia Nhập: Dec 2010
Số Bi: 5,683
Thanks: 876
Được cảm ơn 2,479 lần trong 1,614 bi
Default


 Tro Ln Cy Bưởi ...





Nguyễn Văn Thi



1

Tro ln cy bưởi hi hoa,
Bước xuống vườn c hi nụ tầm xun.
Nụ tầm xun nở ra xanh biếc,
Em c chồng anh tiếc lắm thay !

2

Ba đồng một mớ trầu cay,
Sao anh chẳng hỏi những ngy cn khng ?
By giờ em đ c chồng,
Như chim vo lồng như c cắn cu.
C cắn cu biết đu m gỡ,
Chim vo lồng biết thuở no ra ?

3

C lng xin tạ ơn lng,
Đừng đi lại nữa m chồng em ghen !



Cy bưởi đang c tri

Chm thơ ny đ c trong dn gian từ lu ; nhiều người tưởng rằng n l chỉ một bi ca dao thuần tu ; m đ l ca dao th khng biết ai l tc giả. Gọi n l chm thơ v đy khng phải l một bi m l ba bi hợp lại, gieo theo thể lin vận, gắn với Giai thoại Đo Duy Từ.

Truyện kể rằng : Năm Đinh Mo (1627), Cha Trịnh Đng Ngoi muốn bắt họ Nguyễn ở Đng Trong phải thần phục, bn cử đon sứ giả mang sắc vua L vo phong cho Si Vương (Cha Nguyễn Phc Nguyn) v đi Si Vương phải cho con vo chầu, đồng thời phải nộp 30 con voi cng 30 chiếc thuyền lm lễ vật cống nạp nh Minh. Cha Si khng chịu, nhưng bề ngoi chưa biết xử tr ra sao, bn hội họp triều thần hỏi mưu kế. Lộc Kh hầu Đo Duy Từ khuyn cha Si bước đầu cứ nhận sắc phong, rồi sau sẽ tm kế đối ph.

Ba năm sau, thấy thời cơ thuận lợi, bấy giờ Lộc Kh hầu mới bn với Si Vương, sai thợ lm một chiếc mm đồng c hai đy, bỏ sắc vua L phong km với một tờ giấy c 4 cu chữ Hn vo giữa, rồi hn kn lại. Trn mm cho by nhiều lễ vật hậu hĩnh, rồi cử Lại Văn Khung lm sứ giả mang ra Thăng Long (H Nội ny nay), tạ ơn vua L v Cha Trịnh.

Nhờ c chuẩn bị trước, khi ra kinh đ yết kiến Cha Trịnh, Lại Văn Khung ứng đối rất tri chảy. Cha Trịnh hậu đi, cho php Khung cng phi đon sứ giả đi thăm kinh thnh, để chờ Cha dạy bảo. Trn đường đi, Khung ln mở cẩm nang của Đo Duy Từ trao cho từ trước. Đọc xong, Khung cng cả phi đon lẻn trốn về Nam. Thấy phi đon sứ giả đột ngột trốn về, Cha Trịnh sinh nghi, bn cho người đập vỡ mm lễ, lại thấy tờ sắc phong khi trước, v 1 tờ giấy viết bốn cu thơ chữ Hn sau :

Mu nhi v dịch
Mịch phi kiến tch
i lạc tm trường
Lực lai tương địch .

Cả triều đnh khng ai hiểu nghĩa bi thơ, cuối cng Trịnh Trng phải cho mời một nh nho thng thi uyn bc tới giải nghĩa. Đọc xong, nh nho giải thch rằng :

Mu nhi v dịch nghĩa l chữ Mu khng c dấu phẩy l chữ Dư ;
Mịch phi kiến tch nghĩa l chữ Mịch bỏ bớt chữ Kiến cn lại l chữ Bất ;
i lạc tm trường nghĩa l chữ i để mất (lạc) chữ Tm th thnh chữ Thụ ;
V Lực lai tương địch nghĩa l chữ Lực đối địch (tương địch) với chữ Lai l chữ Sắc.

Vậy, gộp cả 4 chữ mới lại thnh cu : Dư Bất Thụ Sắc nghĩa l Ta khng nhận sắc phong

Nghe xong, Trịnh Trng vội tht lnh đuổi bắt Lại Văn Khung, nhưng lc đ Khung cng cả phi đon đ cao chạy xa bay rồi.

Trịnh Trng muốn ra qun đnh Cha Nguyễn nhưng gặp lc Cao Bằng v Hải Dương đều c giặc gi nổi ln, đnh phải hon lại.

Trịnh Trng cho người d la biết được việc Si Vương khng nhận sắc phong đều do một tay Lộc Kh Đo Duy Từ by đặt ra cả. Cha Trịnh tnh kế lm sao để li ko Lộc Kh bỏ Cha Nguyễn (Đng Trong) về với triều đnh vua L v Cha Trịnh (Đng Ngoi).

Cha Trịnh lập mưu, sai người mang nhiều vng bạc b mật vo biếu Đo Duy Từ, km một bức thư ring với 4 cu thơ :

1

Tro ln cy bưởi hi hoa,
Bước xuống vườn c hi nụ tầm xun.
Nụ tầm xun nở ra xanh biếc,
Em c chồng anh tiếc lắm thay ! .

Đy chỉ l một trong cc loại hoa tầm xun
(c mu xanh biếc, gần như l mu tm).

Lời thơ ni đến chuyện anh (Cha Trịnh) v em (Đo Duy Từ) thuở nhỏ, tro cy hi hoa bưởi, bước xuống vườn c hi nụ hoa tầm xun. thơ trong như ngọc, l lời nhắn nghĩa tnh, nhắc ng rằng tổ tin, qu qun vốn ở Đng Ngoi. Nếu trở về sẽ được triều đnh trọng dụng cn nếu khng th ngầm đe doạ.

Người ta đồn rằng Đo Duy Từ đ xy mộ cho cha mẹ tại Bnh Định để trnh bị Đng Ngoi khống chế theo cch lm của Gia Ct Lượng đn mẹ của Khương Duy vo Hn Trung thuở xưa. V thế Đo Duy Từ khng sợ hi Cha Trịnh trả th ; v ng đ trả lại qu tặng v viết bi thơ phc đp Cha Trịnh như sau :

2

Ba đồng một mớ trầu cay,
Sao anh chẳng hỏi những ngy cn khng ?
By giờ em đ c chồng,
Như chim vo lồng như c cắn cu.
C cắn cu biết đu m gỡ,
Chim vo lồng biết thuở no ra ? .

Cha Trịnh đọc thơ biết kh lng li ko được họ Đo, nhưng thấy bi thơ chưa c cu kết, cn bỏ ngỏ, nn vẫn nui hy vọng, bn cho người đem lễ vật nhiều hơn, v mang theo l thư của Cha Trịnh vo gặp Đo Duy Từ lần nữa.
Lần ny, ng mới viết nốt hai cu kết gửi ra, để trả lời dứt khot việc mời mọc của Cha Trịnh. Hai cu đ như sau :

3

C lng xin tạ ơn lng,
Đừng đi lại nữa m chồng (*) em ghen !

(*) Chồng, c ni l Cha Nguyễn.

Từ đấy Đo Duy Từ ở lại gip Cha Nguyễn ổn định v pht triển vng đất miền trong, mở mang bờ ci đất nước ta cho đến lc qua đời ...
(Nguồn : My Opera / Danh Nhn Story).
Vi điều ni thm về Đo Duy Từ

Đo Duy Từ (1572-1634) sinh tại tỉnh Thanh Ho. ng rất thng minh nhưng ng khng đươc dự thi v cha ng lm nghề ca ht. ng giận Cha Trịnh đối xử bất cng cho nn ng bỏ vo Nam (dưới sự cai trị của Cha Nguyễn)

Đo Duy Từ vo Nam, sống bằng nghề chăn tru thu cho một nh giu ở Bnh Định. Chủ nh l người ham m văn học, đ pht hiện ra Đo Duy Từ l người c ti, nn đ tiến cử Đo Duy Từ cho quan Khm l Trần Đức Ho. V mến ti của Đo Duy Từ, Trần Đức Ho đ gả con gi cho, đồng thời tiến cử Đo Duy Từ cho Cha Si Nguyễn Phc Nguyn. Sau cuộc gặp gỡ với Đo Duy Từ, Cha Si đ phong cho ng lm Nha U Nội Tn.

Trong chn năm, từ 1625 đến 1634, Đo Duy Từ đ gip Cha Nguyễn xy dựng v mở mang bờ ci về phương nam v ng c ti cả về chnh trị, kinh tế, qun sự, v văn chương thơ ph nữa.

Trong cuộc chiến Trịnh Nguyễn, ng đ xy một chiến luỹ để ngăn ngừa qun Trịnh. Chiến luỹ ny chạy từ cửa sng Nhật Lệ đến ni Đu Mu, Đồng Hới, tỉnh Quảng Bnh. Người dn gọi chiến luỹ ny l Luỹ Thầy (tức l luỹ do Thầy Đo Duy Từ xy dựng).
Reply With Quote
The Following User Says Thank You to Hoang Thy Mai Thao For This Useful Post:
ansi21 (03-29-2012)
  #17  
Cũ 10-05-2011, 11:21 AM
Hoang Thy Mai Thao Hoang Thy Mai Thao is offline
Thống soi
 
Ngy Gia Nhập: Dec 2010
Số Bi: 5,683
Thanks: 876
Được cảm ơn 2,479 lần trong 1,614 bi
Default


Người xứ Bnh Định - tại sao được gọi l "dn Nẫu"


Năm 1578, cha Nguyễn Hong cử Ph nghĩa hầu Lương Văn Chnh lm Trấn bin quan c bổn phận đưa lưu dn ngho khng sản nghiệp khai khẩn vng đất mới từ nam đo C Mng đến đo Cả (tỉnh Ph yn by giờ). Sau 33 năm khai ph vng đất mới, hnh thnh lng mạc, năm 1611 cha Nguyễn Hong thnh lập phủ Ph Yn gồm hai huyện Đồng Xun v Tuy Ha. Năm 1629, cha Nguyễn Phc Nguyn nng cấp phủ Ph Yn thnh dinh Trấn Bin . Do đặc điểm của vng đất mới cn hoang ha, dn cư thưa thớt nn cc đơn vị hnh chnh của vng bin viễn c những nt đặc th. Dưới cấp huyện c cấp Thuộc, dưới Thuộc l cc đơn vị hnh chnh nhỏ hơn như Phường, Nậu, Man.

Phường l cc lng nghề c quy m như phường Lụa, phường Sng Nhiễu. Nậu l tổ chức quản l một nhm nhỏ cng lm một nghề, người đứng đầu gọi l đầu Nậu.

V dụ: Nậu nguồn chỉ nhm người khai thc rừng, Nậu nại chỉ nhm người lm muối, Nậu rổi chỉ nhm người bn c, Nậu rớ chỉ nhm người đnh c bằng rớ vng nước lợ, Nậu cấy chỉ nhm người đi cấy mướn, Nậu vựa chỉ nhm người lm mắm...

Do sự pht triển của x hội Đng Trong, năm 1726, cha Nguyễn Phc Ch (1697-1738) cử Đại k lục chnh danh Nguyễn Đăng Đệ quy định phạm vi, chức năng của cc đơn vị hnh chnh. Cc đơn vị hnh chnh như Thuộc, Nậu bị xa bỏ.

Khi niệm thnh tố chung cấp hnh chnh Nậu được biến nghĩa dng để gọi người đứng đầu trong đm người no đ v sau ny dng để gọi đại từ nhn xưng ngi thứ ba.

Từ Nậu khng xuất hiện độc lập m chỉ c mặt trong cc tổ hợp danh ngữ:
V dụ:

-Mất chồng như nậu mất tru
Chạy ln chạy xuống ci đầu chm bơm.
- Tiếc cng anh đo ao thả c
Năm bảy thng trời nậu lạ tới cu.
- Ai về nhắn với nậu nguồn
Mt non gởi xuống c chuồn gởi ln.

Từ chữ Nậu ban đầu, phương ngữ Ph Yn-Bnh Định tỉnh lược đại từ danh xưng ngi thứ ba (cả số t v số nhiều) bằng cch thay từ gốc thanh hỏi. V dụ: ng ấy, b ấy được thay bằng: ổng, bả. Anh ấy, chị ấy được thay bằng: ảnh, chỉ.

V thế l Nậu được thay bằng Nẩu.

Nẫu đ đi vo ca dao Bnh Định, Ph Yn kh mượt m, chn chất:

Ai nề sng ni Ph Yn
Cho nẫu nhắn gở nỗi niềm nhớ qu

Phương ngữ Thuận Quảng (Thuận Ha - Quảng Nam) với m, tề, răng, rứa, chừ, vượt qua đo Bnh Đ (ranh giới Bnh Định - Quảng Ngi) được đổi thnh đu, kia, sao, vậy, giờ.

V đặc trưng ngữ m của vng Nam Trung bộ (Bnh Định - Ph Yn) khng phn biệt rạch ri cch pht m dấu hỏi v dấu ng. Đặc biệt, b con vng biển từ Hoi Nhơn (Bnh Định) đến Gnh Đỏ (Sng Cầu-Ph Yn), cc m dấu ng đều pht m thnh dấu hỏi.

Ring đồng bằng Tuy Ha, khi pht m khng phn biệt được dấu hỏi v dấu ng. Bởi vậy, Nẩu hay được pht m l Nẫu.

Đồng bằng Tuy Ha tr ph, nhiều nh giu trong vng cho con ci đi học chữ phương xa. Cc vị c chữ nghĩa viết chữ Nẩu theo pht m quen miệng thnh chữ Nẫu.

Ni nm na, tiếng Nẫu l tiếng địa phương của vng Bnh Định v Ph Yn c nghĩa l họ, hay người ta, v l "đại từ nhn xưng" n nằm ở vị tr ngi thứ ba vừa số t m cũng vừa số nhiều. V dụ thay v hỏi Hm nay người ta đi đu m nhiều vậy? th người dn Bnh Định v Ph Yn hỏi l Hm nay nẫu đi đu m nhiều dậy? hay Ci nh ny l của họ th dn Nẫu sẽ ni l Ci nh nh ny l của nẫu.

Chnh v vậy m khi ha cng tất cả tiếng ni của mọi miền đất nước th tiếng nẫu sẽ khng lạc vo đu được, thậm ch cn dng những từ hon ton khc với những từ thng dụng, v dụ thay v ni Vo tận trong đ th ni l D tuốt trỏng hay hỏi "vậy hả?" th hỏi l dẫy na?, "dẫy ngheng" (vậy nghen hay thế nh), "dẫy " (vậy đ), "chu cha wơi" (trời đất ơi) v.v...


========== Thm mt version ===========



....Người Việt mnh từ văn minh la nước mấy ngn năm đến giờ đ nổi tiếng l nh qu, cho d c ở thnh thị th vẫn l dn nh qu so với cc nước khc. Vậy thử hỏi trong đất Việt Nam mnh, xứ no l nh qu nhứt? Đ chnh l xứ Nẫu. Ti đi khắp Việt Nam, ai hỏi ti qu đu? Ti thưa rằng qu ti xứ Nẫu, ti dn Nẫu, Nẫu n, Nẫu ơi
V sao "qu", v ngay ci chữ Nẫu nghe n đ qu rồi. N khởi thủy l chữ nậu, l một từ cổ ở miền Trung Nam Bộ, theo cụ Vương Hồng Sển, n cổ đến mức gần như l nguyn thủy, ngy nay khng cn ai dng. Từ nậu để chỉ một nhm người theo ngnh nghề hoặc theo nơi ở: v dụ: "Nậu nguồn" chỉ nhm người trn rừng, "Nậu nại" chỉ nhm người lm muối, "Nậu rổi" chỉ nhm người bn c, "Nậu rớ" chỉ nhm người đnh c bằng rớ, "Nậu cấy" chỉ nhm người đi cấy mướn, "Nậu vựa" chỉ nhm người lm mắm... mi sau, bằng nguyn l tăng m đặc trưng của dn Việt mnh: ng + ấy = ổng, chị + ấy = chỉ, th ci nậu + ấy= Nẫu.
Xứ Nẫu bắt đầu từ Bnh Định, Ph Yn v một phần của Khnh Ha. Cũng như cc vng miền khc, m gần nhất l xứ Quảng, giọng ni người xứ nẫu khng lẫn vo đu được. Người xứ Nẫu lun ni lớn tiếng, giọng nặng v hầu hết cc m tiết đều bị biến dạng theo hướng nặng hơn, kh pht m hơnkh đến nỗi chỉ người xứ Nẫu mới ni được, lm như ci cấu tạo thanh quản của dn xứ Nẫu đ khc đi so với người xứ khc. Nẫu (người ta), rầu (rồi), ci đầu gấu (gối), trời tấu (tối), ci xỉ (muỗng), tộ (chn)người xứ Nẫu ni cho người xứ Nẫu nghe, cho nn từ ngữ qu ma cục mịch, đến mức cu ca dao mẹ ht ru con cũng nặng trnh trịch, nhưng m nặng nhất l ci tnh:
Thương chi cho uổng cng tnh
Nẫu dza xứ nẫu, bỏ mnh bơ vơ
Hồi nhỏ, mỗi lần ti lm điều g khng đng, ng nội ti thường ni: đửng lm dẫy, nẫu cừ (đừng lm vậy, người ta cười), nhưng cũng c khi ng nội cho ti thoải mi, muốn lm g th lm, kể cả vấn thuốc r của ổng ra sn ngồi ht ph ph như người lớn, v: nẫu cừ th kệ nẫu cừ, nẫu cừ lạnh bụng, hở mười ci răng. Dn Nẫu đng như giọng xứ Nẫu, hiền nhưng cộc cằn, phng khong nhưng ngang ngạnh, tnh cảm nhưng hơi th kệch
Dn Nẫu đi đến đu cũng l dn nh qu, học hnh đến mấy vẫn khng trt được ci gốc nẫu của mnh. Nẫu khng khn ngoan, kho lo như người Bắc. Nẫu khng dịu dng, lịch lm như người xứ Huế. Nẫu cũng chẳng rộng ri, v tư như người Nam. Nẫu l Nẫu. Nẫu dzẫy (nậu vậy), Dn Nẫu khng quan tm người khc nghĩ g về mnh, tốt xấu g cũng mặc, kệ nẫu. Cho nn dn Nẫu đi xứ khc lm ăn bị thiệt thi nhiều, t bạn, nhưng nếu c bạn, nẫu sẽ sống chết với bạn..................


s/t Net
Reply With Quote
The Following User Says Thank You to Hoang Thy Mai Thao For This Useful Post:
ansi21 (03-29-2012)
  #18  
Cũ 02-06-2012, 11:31 AM
Hoang Thy Mai Thao Hoang Thy Mai Thao is offline
Thống soi
 
Ngy Gia Nhập: Dec 2010
Số Bi: 5,683
Thanks: 876
Được cảm ơn 2,479 lần trong 1,614 bi
Default


VỀ MỘT BI THƠ CHO DNG TR GIANG



THI TƯỜNG

Sng Tr Khc, con sng biểu tượng của Quảng Ngi Ni Ấn Sng Tr di khng qu 130 cy số ngn, đ mang trn mnh n những thắng cảnh của một thời vang bng: H Nhai Vn Độ, Long Đầu H Thủy v cng với Thin Ấn tạo nn Đệ Nhất danh thắng của tỉnh nh: Thin Ấn Nim H.
Ci non sng rất mực hiền ha:

Ai về xứ Quảng xa xi,
Nhớ sng Tr Khc sng dồi lăn tăn...

Ci non sng đ sản sinh ra những thủy sản đặc biệt: C bống, c thi bai v don, pht nguyn từ vng ni cao gip ranh với tỉnh Kontum, chảy qua quận Sơn H, xui về Đng, lm ranh giới cho 2 quận Sơn Tịnh v Tư Nghĩa, rồi chảy ra biển Đng bằng cửa Cổ Lũy, cn gọi l cửa Đại.

Con sng Tr Khc thn yu đ đ hai lần lm bối cảnh cho hai bi thơ dạt do tnh cảm của thi ho Cao B Qut:

-Tr Giang Thu Nguyệt Ca.
-Đồng Bi Nhị Minh Trọng Tr Giang Dạ Bạc.

Trong Đặc San Quảng Ngi Xun Kỷ Mo 1999, ti đ giới thiệu bi thơ "Tr Giang Thu Nguyệt Ca" (Bi Ca Trăng Thu Sng Tr) với 3 bản dịch của cc dịch giả: Phan Huy Nhn, Phước Hải, v Giản Chi.

Tr Giang Thu Nguyệt Ca l một trong mấy bi thơ tả trăng tuyệt vời của Cao B Qut, v một người Quảng Ngi đ được ci diễm phc nhận lời đề tặng của tc giả họ Cao: ng Bảo Xuyn. Lần ny ti xin được giới thiệu bi thơ "Đồng Bi Nhị Minh Trọng Tr Giang Dạ Bạc" (Cng Bi Thị Minh Trọng đm đậu thuyền trn bến sng Tr Khc).

Cũng giống như trường hợp nhn vật Bảo Xuyn, cho đến lc ny, chng ta vẫn chưa tm ra một ti liệu no c nhắc đến tn tuổi của nhn vật Bi Nhị Minh Trọng. Trong hon cảnh xa xứ hiện nay, ci nhu cầu cần tm hiểu ny lại cng kh khăn diệu vợi!

Căn cứ theo thơ của Cao Chu Thần, chng ta phỏng đon rằng họ Cao v Bi Nhị Minh Trọng quen biết nhau chưa phải l lu lắm:

Đồng du mạn thn phng tương vn!
(Bạn cng chơi với nhau những than hoi l gặp nhau đ muộn!)

Đy l lần thứ mấy Cao B Qut đến Quảng Ngi? Chng ta khng biết được. Nhưng c một điều chng ta c thể phỏng đon l hai bi thơ cng viết về sng Tr Khc của họ Cao chắc chắn phải được sng tc ở hai thời điểm khc nhau.

Thời điểm sng tc của bi thơ Tr Giang Thu Nguyệt Ca thật r rng: một đm trăng ma Thu c trăng sng vằng vặc.

Cn thời điểm sng tc của bi Đồng Bi Thị Minh Trọng Tr Giang Dạ Bạc? Chắc hẳn phải l một đm khng trăng:

Tiễn chc lun tm lệ tiễn y!
(khu ngọn đn, ni chuyện tm sự m lệ rảy khắp o!)

Bởi khng c trăng nn mới chịu thắp đn để hn huyn tm sự!
C một đm trăng mờ ảo, neo thuyền trn bến Phong Kiều, nh thơ Trương Kế đời Đường bn Trung Hoa nhn "lửa đn trn những chiếc thuyền cu, nhn những cy phong bn sng" m thấy lng mnh như chng xuống một nỗi sầu v hạn:

Giang phong, ngư hỏa đối sầu min!
(Lửa chi, cy bến sầu vương giấc hồ! Tản Đ)

Cn Cao B Qut cng bạn đậu thuyền trn bến sng Tr Khc, trong ci nh sng mờ ảo dần dần đi vo đm, nhn bi ct uốn quanh, nhn khc sng chảy hiền ha trước mắt m tưởng như khc ruột của chnh lng mnh đang quặn thắt ti t!

Sa hồi giang tự sầu trường khc!
(Bi ct uốn quanh, khc sng trng như khc ruột quặn đau)

Ci "sầu trường khc" đ mang tm sự u uẩn của Vương Xn, Thi Ung.
Vương Xn, tự l Trọng Tuyền, người nước Ngụy thời Tam Quốc, xa qu đi lm quan ở đất Kinh Chu với Lưu Biểu, c lm bi Đăng Lu Ph (Bi Ph Yn Lầu) nổi tiếng một thời ni ln tnh cảm nhớ nh, nhớ qu tha thiết của mnh. Cao B Qut cũng đ mang ci tm sự nhớ nh, nhớ qu da diết như của Trọng Tuyền.

V tm sự của Thi Ung mới chnh l ci tm sự bi phẫn của họ Cao.
Thi Ung, tự l B Giai, một học giả nổi tiếng đời Hn Linh Đế. Khi tn Tướng quốc đại gian hng l Đổng Trc m mưu cướp ngi nh Hn để thu phục nhn tm, y đ h dọa buộc Thi Ung ra lm quan cho mnh. Cao B Qut bất đắc dĩ phải uốn mnh ra lm quan cho triều Nguyễn c khc g Thi Ung phải bất đắc dĩ giữ chức Trung Lang Tướng cho tn phản thần Đổng Trc?

i! Ci bầu tm sự bi phẫn đ đ được họ Cao thổ lộ cho một người bạn l con dn của miền ni Ấn, sng Tr: Bi Thị Minh Trọng.

Tiễn chc lun tm lệ tiễn y!
(khu ngọn đn, ni chuyện tm sự m lệ rảy khắp o!)

Một đm tiễn bạn trn bến Tầm Dương, một khc sng Trường Giang chảy qua tỉnh Giang Ty bn Trung Hoa, quan Tư M đất Giang Chu l Bạch Cư Dị đời nh Đường đ than:

Tọa trung khấp hạ ty tối đa?
Giang Chu Tư M thanh sam khấp!
(Lệ ai chan chứa hơn người,
Giang Chu Tư M đượm mi o xanh
Phan Huy Vịnh)

Giọt lệ của Bạch Cư Dị đời nh Đường bn Trung Hoa v giọt lệ của Cao B Qut đời nh Nguyễn bn Việt Nam hai giọt lệ bi phẫn đa tnh của hai bậc thi ho đu c khc g nhau!
Sau đy ti xin lục đăng bi thơ "Đồng Bi Nhị Minh Trọng Tr Giang Dạ Bạc" để b con đồng hương chng ta cng thưởng lm:

Nguyn tc: (phin m)

ĐỒNG BI NHỊ MINH TRỌNG TR GIANG DẠ BẠC

Nhược lm nguy can tố lng tr,
Cao sư thi hon bạc tiền ky
Sao hồi giang tự sầu trường khc,
Mộ tĩnh phong như tửu lực vi
Dị địa bất cm Vương Xn cảm,
Đương nin thy phng Thi Ung quy?
Đồng du mạn thn tương phng vn,
Tiễn chc lun tm lệ tiễn y!

Dịch nghĩa:

CNG BI NHỊ MINH TRỌNG ĐM ĐẬU THUYỀN TRN BẾN SNG TR

Dy mảnh, so yếu ngược sng đi rất chậm,
Bc li dục thuyền đậu vo bến đ pha trước.
Bi ct uốn quanh, khc sng trong như khc ruột quặn đau.
Buổi chiều lặng lẽ, sức gi nhẹ như hơi men phảng phất.
Nơi đất khch khn ngăn được nỗi cảm của Vương Xn,
Tưởng khi ấy ai đ chịu cho Thi Ung về?
Bạn đồng du những than hoi l gặp nhau đ muộn,
Khu ngọn đn, ni chuyện tm sự m lệ rảy khắp o.

Dịch thơ:

So non, dy mảnh ngược lu thay,
Ch li h nhau đỗ bến ny.
Bi uốn, sng như sầu quặn khc,
Tối chm, gi tựa rượu hơi say.
Thi Ung năm ấy về ai để?
Vương Xn hồn qu rộn lc ny.
Cng hội, cng thuyền than gặp muộn,
Khu đn tm sự lệ vơi đầy.
(Theo bản phin m, dịch nghĩa v dịch thơ của cụ Hoa Bằng)
Reply With Quote
The Following User Says Thank You to Hoang Thy Mai Thao For This Useful Post:
ansi21 (03-29-2012)
  #19  
Cũ 02-09-2012, 02:20 PM
Hoang Thy Mai Thao Hoang Thy Mai Thao is offline
Thống soi
 
Ngy Gia Nhập: Dec 2010
Số Bi: 5,683
Thanks: 876
Được cảm ơn 2,479 lần trong 1,614 bi
Default



Tnh qu hương qua ca dao


L Bnh
Saturday, 04 February 2012 09:46

Vo đem gia thừa năm nay, trời xui đất khiến hay saom ti lại mở một bản nhạc đợi giao thừa th n trung ngay một bicoi như l bi nhạc đầu nămBi đ co tn Đm Giao Thừa Nghe Một Khc dn Ca của V Đng Điền, qua giọng ca của Hương Thủy.

mn đt Thin Địa Quỷ Thần ơisao m n lm ly lạ kỳnghe xong nổi da g lunLời v nhạc n lm sao đ kh ni lắmN như vầy Đm giao thừa nghe một khc dn ca, Bi dn ca tha thiết đậm đ, Từ tha hương nghe bi dn ca, Cu dn ca ấm lng người đi xa, Nghe nn nao như chiều 30 Tết, Bếp than hồng mẹ nấu bnh chưng xanh, Lời dn ca như ph xa con sng.

Thương qu hương thương vườn cau luống rau, Cu dn ca giao thừa nơi xa xứ, C ma xun đến từ qu nh cha mẹ ơi, lần đầu tin ti nghe.n lạnh trong xương sống, n t m như uống chn rượu nồng.đế G Đen, đế B Điểm. Ngoi lời ca tiếng nhạc cn c tiếng nhịp ong lang nghe cốc cốc.n mời đ lm sao. Thế mới biết ngy xưa Trương Lương lm r rời một đon qun.

Nhạc, nếu biết khai thcn c ảnh hưởng thật mnh liệt.

Ti bừng tỉnhchết thiệt chớ chẳng chơi. Nếu m nng ln hng quan điểm th thằng cha nhạc sĩ nầy chả đang chơi NQ 36 đy. Ai th ti khng biết, nhưng vi ti, bi ca nầy n c sức thẩm thấu thật su. Nếu ni tha thiết th chưa đủ nghĩa, ni đậm đ tnh dn tộc th cũng cn thiếuDiễn tả lm sao c? Thcứ như vầy Uống nước nng lạnh tự biết. Vậy đ, kh ni lắm. Tuy nhin, quan điểm hay 35, 36 g g đ cũng chẳng sao.

Ti thừ người ra. ng b của người Việt mnh hay thiệt l hay, văn chương học lực chẳng bằng ai, khng tiến sĩ, cũng chẳng bc vậtvậy m c những lời ca, cu ht, điệu hma đi đu cũng c đi khi lm cho mnh đứt ruột. Nhất l mnh đang ở xa qu hương.

Hm nay, mục Nhịp SốngViệt xin được trở về thăm qu qua những cu ca dao, tục ngữ, dn ca.

Thi khỏi định nghĩa chi cho mất cng, bởi v ai ai cũng biết ca dao, tục ngữv.v. l ci g rồi. C người cn thuộc lu lu hng chục, hng trăm cu ca dao, mặc d m chữ. Thiệt đ, ngoại ti, một b gi qu rch qu rang, hnh như chưa c lần no biết đến Thầy Gnvậy m Kiều thuộcnhư cho, ca da tục ngữ, hchứa một bụng, như cc nh hiền sĩ Binh gip tng hung trung. Ni ci g b cũng đệm một cu. Nhắc đến qub phn ngay chốc:

Cho em trở lại đường xưa
Để em tm lại gốc dừa cạnh ao
Lời anh u yếm chiều no
Thoảng vang trong gi r ro chớm thu

Cứ như l thơ.

Qu ti c gi bốn ma,
C trăng giữa thng c cha quanh năm.
Chung hm gi sớm trăng Rằm,
Chỉ thanh đạm thế m thầm thế thi.
Mai ny ti bỏ qu ti,
Bỏ trăng bỏ gi chao i bỏ cha.

Nghe m đ lỗ tai lun. Chớ chi b l trai..chắc đắc đo mời l dữ thần n lun nha.

Nhắc đến nh qu th mớinhớTrai thanh gi lịch ở ruộng, ni no ngay chẳng c ai đượchọc hnh dỗ đạt g, vậy m cứ ma gặt ma cấyhoặc chống xuồng trn kinh, rạch, gặo lc gimt trăng thanh thca dao, h vcứ m bay lơ lững trong khng kh đượm mi la chn, mi sen nở, mi bng lựu, bng m u.

Sng di c lội biệt tăm,
Phải duyn chồng vợ ngn năm cũng chờ.
Ruộng ai th nấy đắp bờ,
Duyn ai nấy gặp đừng chờ uổng cng.

Gặp mấy nng như vầy th cc anh c nước m độn thổ lun. Đối đp lm sao m đặng? Đừng c nghĩ qu hương mnh ngho, dn mnh t họcm khinh nha. Một c gi nop1i nhưvầy th trả lời, trả vốn lm sao? Chỉ c nước mần thinh l ăn chắc.

Đố ai lượm đ quăng trời,
Đan gu tt biển ghẹo người cung trăng.

Hoặc

Đừng thấy miếu rch m khinh,
Miếu rch mặc miếu, thần linh hy cn.

Đ l những cu ca dao , tục-ngữ, dn-ca trong nền văn chương (văn học) bnh-dn. Khng biết c từ đời kiếp no, mỗi ngay mỗi thm v ng gi, bả lo, thanh nin thiếu nữthuộcnằm lng. Khng biết những anh ở tỉnh, ở thnhbc học, tiến sĩ.c thuộc hay khng. Chẳng biết. Nhung cứ về miệt ruộng m coi. Dường như từ năm ch bắc, từ ruộng đồng đến chốn đo heo ht giNhớngy xưa trong tuyện của Tự Lực Văn Đon c c thn nữ Hỡi anh đi đường ci quan, dừng chn đứng lại cho em hỏi han đi lời Ghẹo người ta m văn chương gh gớm chưa? Thưở nay văn minh lắm rồi, khng biết c cn những cảnh trn đồng cạn dưới đồng su, chồng cy vợ cấy, con tru đi bừam người ta c tn tỉnh, chọc ghẹo văn minh như ngy xưa khng?

" Đm qua ra đứng bờ ao,
Trng c, c lặn, trng sao, sao mờ.
Buồn trng con nhện giăng tơ.
Nhện ơi! nhện hởi! nhện chờ mối ai?
Buồn trng chnh chếch sao Mai,
Sao ơi! sao hởi! nhớ ai sao mờ?
Đm đm tưởng giải Ngn h,
Bng sao Tinh-đẩu đ ba năm trn,
Đ mn, nhưng da chẳng mn,
To-kh nước chảy vẫn cn trơ trơ..."

Việt Nam của minh ngy xưa tre xanh bao bọc lng qu , v sau hng tre xanh đ, đời sống v tnh cảm của người mnh tha thiết, đậm đ, thn thương, tru mếnđ c cả một kho tng văn chương tuy l l bnh dn, nhưng chứa trong lng n một nền tảng bc học nghin cứu hoi chưa đến đyV n l nguồn gốc của tinh thầnViệt Tộc, l Rồng Tin.

Khng bc học m người dn qu c những cu hc ba như vầy:

" Đố ai biết đ mấy hn?
Tua-rua mấy chiếc, trăng trn mấy đm?
Đố ai biết la mấy cy?
Biết sng mấy khc, biết my mấy từng?
Đố ai qut sạch l rừng?
Để ta khuyn gi, gi đừng rung cy.
Đố ai lặn xuống vực su,
M đo miệng c, uốn cu cho vừa?
Đố ai nằm vng khng đưa,
Ru con khng ht? Ta chừa nguyệt hoa."

Wow! Hết biết chưa. V dường như những cu nầy trở thnh một bi ht rất được ưa thch?

V qu hương của mnh đ c đời sống thật tuyệt vời, khng cần nh tiền triệu, du lịch bằng cruise, đi xa lng o lng cngv.v. Cuộc sống của người mnh th như vầy

" Thng Ging ăn Tết ở nh,
Thng Hai cờ bạc, thng Ba hội h.
Thng Tư, đong đậu nấu ch,
Ăn Tết Đoan-ngọ, trở về thng Năm.
Thng Su bun nhn, bn trăm,
Thng Bảy, ngy rằm, x tội vong nhn.
Thng Tm, chơi đn ko qun,
Trở về thng Chn, chung chn bun hồng.
Thng Mười, bun thc, bn bng,
Thng Một, thng Chạp, nn cng hon ton..."

Ton l hội với h,ch với chothiệt l sung sướng, cho c đu như bygiờmời bảnh con mắt, con g vừa nhảy xuống đất th con người cũng lật đật tung mền ngồi dậy, ngp di ngắp ngắn lo ăn lo tắm lo chở con đến trưng v tất bật nho v hng.đến chiều tối mới về đến nh th thở hếtra hơicứ vậy quanh năm suột thngCi nầy ng b mnh đ ni rồi

" o di chớ tưởng l sang,
Bởi khng o ngắn, mới may o di."

Trong đời sống hằng ngy th cũng c cu như thấ nầy:

" Hơn nhau tấm o, manh quần,

Thả ra ai cũng ở trần như ai."

" Trời lm một trận lăng nhăng,
ng ho ra thằng, thằng ho ra ng."

V qu hương mnh đ cũng c nhiều chuyện để nhớ chớ chẳng khng? Nhn ra ta chẳng bằng ai, nhn lại th cũng chẳng ai bằng mnh. Đừng đi đu xa. Đy n!

"Ai ơi đứng lại m trng
Ka ni Thnh Lạng, ka sng Tam Cờ"

"Đồng Đăng c phố K Lừa,
C nng T Thị , C cha Tam Thanh"

"cao nhất l ni Ba V,
Thứ ba Tam Đảo , thứ nh Độc Tn"

"Su nhất l sng Bạch Đằng,
Ba lần giặc đến, ba lần giặc tan.

" Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ
Xem cha Th Hc, xem cha Ngọc Sơn.
Đi Nghin , Thp Bt chưa mn,

" Đng Ba , Gia Hội hai cầu
Ng ln Diệu Đế bốn lầu hai chung"

" Nh B nước chảy chia hai,
Ai về Gia định, Dồng nai th v."

" Đồng Thp Mười c bay thẳng cnh.
Nước Thp Mười lng lnh c tm"

B con mnh đ đi hết chưa? Đ ăn được miếng mắm ba kha ở C Mau? Miếng mắm thi ở Chu Đốc? Đ qua ph Chu Giang, ngồi xuồng trn dng Vĩnh Tế. Đ đến Bắc Vm Cống? Được ăn thịt chuột ở Cao lnh, uống tr sen ở Đồng Thp Mười?...

Nhiều lắm.

Chỉ nghe một cu ca daogiữa đm giao thừa trn đất khchn đ dẫn ti đi qua mun dặm nghn trng. Nhớ thiệt chớ chẳng chơi.

L Bnh
Reply With Quote
The Following 3 Users Say Thank You to Hoang Thy Mai Thao For This Useful Post:
ansi21 (03-29-2012), KienHoa (04-25-2012), tran56 (03-22-2012)
Trả lời

Tools
Display Modes

Điều lệ Đăng Bi
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Mở
Smilies are Mở
[IMG] code is Mở
HTML code is Tắt

Forum Jump


Tất cả thời gian được căn cứ theo giờ Quốc Tế GMT. Giờ địa phương của bạn l 12:52 PM.


Nội dung v bản quyền của những bi viết hay quảng co trn trang Web ny thuộc về tc giả. TheGioiNguoiViet.Net khng chịu trch nhiệm về nội dung của những bi viết, của những bi gp hay quảng co. Chng ti ginh quyền loại bỏ những bi khng ph hợp với chủ trương của Diễn Đn.
Powered by vBulletin® Version 3.8.1
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.