Hillary Clinton

[Hoang Thy Mai Thao]

Bill & Hillary Clinton
(thời Bill Clinton đương kim Tổng Thống Hoa Kỳ)


== // ==



Bà Clinton trình bày đường lối ngoại giao

Nguyễn Giang
BBC Việt Ngữ, London


Bà Hillary Clinton cam kết sử dụng sức mạnh "ngoại giao khôn ngoan" khi lên nhậm chức Ngoại trưởng Mỹ dưới thời Obama.
Bà nói nỗ lực hợp tác với Trung Quốc không phải là "một chiều" và chính quyền Obama sẽ bảo vệ "các giá trị Mỹ và quy tắc quốc tế" trong quan hệ với Nga.

Nét chung của bài diễn văn, như lời báo International Tribune, là nhấn mạnh tính liên thuộc (interdependence) giữa các quốc gia:

"Nước Mỹ không thể nào đơn phương giải quyết các vấn đề cấp bách và thế giới cũng không thể giải quyết chúng mà không có nước Mỹ."

Đường hướng đối ngoại Mỹ sẽ là "giữ tính nguyên tắc nhưng thực tiễn" chứ không theo một "ý thức hệ cứng nhắc" nào cả.

Trong buổi điều trần hôm 13/01 trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện ở thủ đô Washington, bà Clinton cũng mấy lần nhắc đến hai chữ Việt Nam trong các bối cảnh khác nhau.

Dù Iran và Trung Đông nằm trong trọng tâm của cuộc điều trần nhằm xác nhận tư cách tân ngoại trưởng của bà Clinton, tân chính quyền Obama cũng nói về chính sách mới với Cuba, theo hướng bỏ dần sự bao vây.

Trước mắt, chính quyền Obama sẽ cho đóng trại tù Guatanamo ở Cuba và bỏ lệnh cấm công dân Mỹ thăm hòn đảo này.

Bài diễn văn và phần trả lời câu hỏi của bà Clinton, bản thân đang là một thượng nghị sĩ, cho thấy tài diễn thuyết hiếm có của nữ chính sách vào loại số một tại nước Mỹ.

'Ngoại giao khôn ngoan'


Đài CNN trong phần truyền hình trực tiếp đã nói "Hillary Clinton hoàn toàn làm chủ đề tài.

Mở đầu bằng lời cảm ơn gửi tới Thượng nghị sĩ John Kerry, chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, bà không quên nhắc ông bắt đầu sự nghiệp chính trị với tư cách 'một cựu binh Việt Nam trẻ tuổi'.

Như để xóa đi nghi ngờ về sự trung thành với tổng thống tân cử Barack Obama, đối thủ của bà trong cuộc tranh cử tổng thống từ tháng 1 đến 6/2008, bà liên tiếp nhắc tên ông Obama trong các đoạn văn.

Hillary Clinton công khai xác nhận phát biểu của bà là sự đồng thuận với tân tổng thống về đường lối ngoại giao "smart" (thông minh, khôn ngoan) ông Obama sẽ theo đuổi.

Bà cũng không quên lồng vào bài nói những đoạn gây xúc động về mẹ của ông Obama, người bà cho là đã tạo cảm hứng vì các cố gắng từ thiện trên trường quốc tế.

Nhưng ngay sau đó là phát biểu sắc bén về Iran, Israel và Palestine bằng một giọng nói đanh thép, toát lên tính quyền uy của một chính trị gia tài năng khiến không hiếm người yêu kẻ ghét.

Bà nói Hoa Kỳ sẽ tìm mọi cách ngăn cản Iran trở thành nước có vũ khí hạt nhân.

Không tiết lộ chi tiết nhưng bà cam kết sẽ bàn thảo với các đồng minh của Mỹ và sử dụng các tuyến ngoại giao như Liên hiệp quốc và "tất cả các phương tiện" đối ngoại cho mục tiêu đó.

Bà tỏ ra chia sẻ ham muốn được tồn tại an toàn của Israel nhưng cũng nói đến nỗi khổ đau của người Palestine và giải pháp hai nhà nước cho xung đột này.
Với giọng hết sức nghiêm túc, bà Hillary nhắc đến các nỗ lực của chồng bà, cựu tổng thống Bill Clinton trong việc đưa ra sáng kiến cho Trung Đông.

Nay bà nói sẽ quyết tâm "không để hòa bình thất bại".

Trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ Bill Clinton, Hoa Kỳ đã tiến lại gần nhất giải pháp cho hai quốc gia Israel và Palestine thông qua hòa đàm Oslo.

'Các giá trị Mỹ'

Nhìn sang bên bờ Đại Tây Dương, bà nhấn mạnh quan hệ truyền thống với các nước trong Minh ước Nato và đặc biệt là "các nền dân chủ trẻ tuổi" ở châu Âu.

Tại châu Á, bà nhắc đến các đồng minh truyền thống như Nhật, Nam Hàn, Úc và "các bạn của Hoa Kỳ trong Asean".

Riêng với Nga, bà nói:

"Tổng thống đắc cử Obama và tôi tìm kiếm những cách thức hợp tác tương lai với chính quyền Nga trong các lĩnh vực có tầm quan trọng chiến lược như nhưng đồng thời mạnh mẽ bảo vệ các giá trị Mỹ và nguyên tắc quốc tế."

Xác định vị thế của Mỹ trong một kỷ nguyên mới, với các thách thức về biến đổi khí hậu, đói nghèo, thiếu nước sạch và khủng hoảng tài chính, bà nhận định các nước như Ấn Độ, Brazil và Trung Quốc có vai trò ngày một tăng.

Nhưng với Bắc Kinh, phát biểu của Hillary Clinton có vẻ như một lời cảnh báo:

"Chúng ta muốn có quan hệ tích cực và hợp tác với Trung Quốc, để hai bên tăng cường và làm sâu nặng liên hệ về một loạt vấn đề và kiên nhẫn tiếp cận những khác biệt ở chỗ nào chúng vẫn tồn tại,"


Bà Hillary Clinton cùng chồng và con gái có chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 10/2000

"Nhưng đây không phải là nỗ lực một chiều. Đa phần những gì chúng ta làm sẽ phụ thuộc vào các quyết định Trung Quốc lựa chọn về tương lai của nước này trong đường lối đối nội và đối ngoại với thế giới."

Tuy nhiên, bà cũng xác nhận rằng hội đàm sáu bên với Hoa Kỳ, Nga, Nhật, Trung Quốc, Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên sẽ vẫn là cơ chế giải quyết chủ đề nguyên tử của Bình Nhưỡng.

Người Việt Nam theo dõi cuộc điều trần dễ dàng ghi nhận bà Clinton nhắc đến tên nước này trong một số bối cảnh mang tính cá nhân.

Khi nói về kinh nghiệm ngoại giao của mình, bà nói về các chuyến thăm đến châu Á, trong đó có Việt Nam.

Bà cũng nêu ví dụ về sức mạnh và sự sáng tạo của phụ nữ ở các nước nghèo như Indonesia, Việt Nam, khi họ được nhận khoản cho vay nhỏ để tạo dựng doanh nghiệp.

Dự kiến thứ Năm 15/01 này, Thượng viện Mỹ sẽ bỏ phiếu chấp thuận bà Clinton vào chức Ngoại trưởng Hoa Kỳ.

Như thế, bà sẽ trở thành nhân vật có quyền lực thứ nhì ở Hoa Kỳ sau tổng thống, tính từ ngày chính quyền Obama tuyên thệ nhậm chức vào 20 tháng này.

* ...Janvier 2009

[Hoang Thy Mai Thao]

VOA - Cập nhật Thứ Sáu, 10 tháng 6 2011

Bà Clinton không muốn làm Chủ tịch Ngân hàng Thế giới

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton phủ nhận tin tức báo chí nói bà đang vận động cho chức vụ đứng đầu Ngân hàng Thế giới. Lời cải chính được đưa ra trong lúc bà đi thăm Zambia.
Scott Stearns | Lusaka Thứ Sáu, 10 tháng 6 2011


Hình: AP
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton ở Lusaka, Zambia, thứ Sáu 10/6/2011

Ngoại trưởng Clinton lâu nay vẫn giữ lập trường chỉ phục vụ tại bộ ngoại giao trong 4 năm, do đó có nhiều lời đồn bà sẽ làm gì sau đó.

Hãng tin Reuters hôm thứ Năm trích dẫn các nguồn tin không nêu tên nhưng nói là thân cận với bà cho biết bà đang thảo luận với Tòa Bạch Ốc về chuyện rời chức ngoại trưởng năm tới để làm Chủ tịch Ngân hàng Thế giới trong trường hợp Tổng thống Obama quyết định không tái chỉ định ông Robert Zoellick, đương kim Chủ tịch.

Reuters trích dẫn một nguồn tin nữa, nói rằng Tổng thống Obama ủng hộ sự thay đổi này. Nhưng phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Jay Carney gọi tin này “hoàn toàn sai.”

Trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Rupiah Banda của Zambia hôm thứ Năm, bà Clinton cho biết:

“Tôi không có cuộc thảo luận nào với ai về chuyện này. Tôi không tỏ cho ai biết tôi chú ý đến chức này. Tôi không quan tâm và không đeo đuổi vị trí đó. Ngân hàng Thế giới là một định chế quan trọng và dĩ nhiên ai cũng muốn thấy định chế đó được lãnh đạo tốt. Tôi làm việc chặt chẽ với Ngân hàng Thế giới và tôi hoàn toàn dành trọn năng lực phục vụ chức bộ trưởng ngoại giao.”

Ngoại trưởng Clinton đến Zambia để dự hội nghị về thương mại của Hoa Kỳ tại châu Phi. Bà cho biết Tổng thống Obama đang xin Quốc hội gia hạn các ưu đãi thuế quan cho các nước châu Phi thêm 10 năm.

[Hoang Thy Mai Thao]

Bà Clinton không có ý định tranh cử Tổng thống vào năm 2016


Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Rodham Clinton (phải) trong cuộc phỏng vấn tại Newseum trong thủ đô Washington, 29/1/13

Scott Stearns - VOA - 29.01.2013
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton sẽ rời chức vụ cao nhất trong ngành ngoại giao Mỹ trong tuần này. Vậy bà sẽ làm gì trong thời gian sắp tới? Bà Clinton nói hiện bà không tính chuẩn bị cho một cuộc vận động tranh cử tổng thống khác.

Những câu hỏi về việc liệu bà có sẽ ra tranh cử tổng thống một lần nữa hay không đã theo đuổi bà Clinton trong suốt nhiệm kỳ bà làm ngoại trưởng cho Tổng thống Barack Obama.

Do đó trong cuộc gặp gỡ chót theo kiểu “town hall” trong tư cách là người đứng đầu ngành ngoại giao nước Mỹ, câu hỏi đã xuất phát từ một sinh viên nguời Ðức, mà cô thú nhận là mang tính cách một lời cầu khẩn hơn là một câu hỏi, rằng nếu được bầu làm tổng thống Hoa Kỳ vào năm 2016, bà Hillary Clinton sẽ là một biểu tượng quan trọng cho phụ nữ trên khắp thế giới.

Bà Clinton đáp: “Thực ra tôi không nghĩ về bất cứ điều gì như thế ngay lúc này. Tôi đang trông đợi kết thúc nhiệm kỳ ngoại trưởng, và bù đắp lại cho khoảng 20 năm thiếu ngủ.”

Bà Clinton quả thực muốn thấy thêm nhiều phụ nữ ra tranh các chức vụ cao.

Bà nói: “Quyết định về tương lai của chính tôi là tùy thuộc vào chính tôi. Ngay lúc này tôi chưa có ý định làm như thế. Nhưng tôi sẽ làm tất cả những gì có thể được để bảo đảm rằng phụ nữ ra tranh đua ở các cấp bực cao nhất, không riêng ở Hoa Kỳ mà trên khắp thế giới.”

Bà Clinton cho rằng các chính trị gia phải phá vỡ các thái độ phân loại các vị thế quyền lực.

Bà nói: “Phụ nữ tự đặt mình vào tiến trình chính trị, và đó là điều không hề dễ dàng ở bất cứ đâu. Tôi muốn nhìn thấy sự kiện ấy nhiều hơn. Tôi nói cho quý vị biết là nó đòi hỏi phải có một lớp da dầy. Nhưng điều thực sự quan trọng là phụ nữ phải dấn thân ra tranh đua ở các cấp bậc cao nhất trong chính quyền và doanh nghiệp.”

Sau khi thất bại trong cuộc đề cử ứng viên Tổng thống của đảng Dân chủ năm 2008 trước ông Barack Obama, bà Clinton đã vận động ráo riết để ông đắc cử và cho biết bà rất ngạc nhiên khi ông yêu cầu bà làm ngoại trưởng cho ông.

Câu trả lời đầu tiên của bà là “không.” Nhưng trong một cuộc phỏng vấn vào lúc sắp rời chức với chương trình 60 phút của đài truyền hình tin tức CBS, bà nói bà cũng sẽ muốn ông Obama tham gia nội các của bà nếu bà đắc cử tổng thống, do đó bà đã nghiêng qua câu trả lời là “có.”

4 năm sau bà rời Bộ Ngoại giao với điểm tán thành của công chúng cao hơn bao giờ hết, với sự thừa nhận danh tiếng trên khắp thế giới, và với sự biết ơn của Tổng thống Obama, về tài ngoại giao của bà và cuộc vận động tranh cử năm 2012 mà phu quân bà đã dành cho ông.

Nếu chính quyền của ông Obama kết thúc tốt đẹp, bà Clinton sẽ được lợi là giúp ông hình thành chính sách đối ngoại. Nếu chính quyền Obama kết thúc với thành tích yếu kém, bà Clinton sẽ được lợi là bà đã rút lui đúng lúc.

Những lời thoái thác được lý giải bằng chính trị tương tự là “hiện không có ý định” ra tranh cử một lần nữa đã không làm nguội sự nhiệt thành của những người ủng hộ bà Clinton.

Tuần trước, các cổ động viên đã đăng ký vào uỷ ban hành động chính trị “Sẵn sàng cho Hillary” tại Uỷ ban Bầu cử Liên bang. Với 50.000 người ủng hộ qua Twitter, nhóm này cho biết sẵn sàng vận động cho bà “khi nào bà sẵn sàng ra tranh cử” nhưng họ không có liên hệ chính thức nào với bất cứ cố vấn nào của bà Clinton.

[Hoang Thy Mai Thao]

Bà Clinton, những năm tại Bộ Ngoại giao


Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton. Khi rời chức vụ, bà Clinton được xem là người phụ nữ được ngưỡng mộ nhất thế giới


VOA - 30.01.2013
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton rời chức hôm thứ Sáu. Qua nhiều cuộc thăm dò, bà được xem là một phụ nữ được ngưỡng mộ nhất Washington. Thông tín viên VOA Scott Stearns tại Bộ Ngoại giao nhìn lại di sản của bà và xem liệu bà có ra tranh chức tổng thống năm 2016 không.

Khi rời chức vụ, bà Clinton được xem là người phụ nữ được ngưỡng mộ nhất thế giới, đã từng hàn gắn những quan hệ bị đổ vỡ vì chiến tranh tại Afghanistan và Iraq, và cổ vũ chính sách xoay trục tại châu Á Thái Bình Dương.

Nhưng bà nói rằng lý tưởng của đời bà là tăng quyền cho giới phụ nữ:

“Thật là điên rồ khi một chính quyền cố xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, hoặc nền dân chủ ổn định nhưng lại đối xử với phân nửa nhân dân mình như công dân hạng hai, hoặc tệ hơn nữa, như một chủng loại khác. Vậy mà đó chính là điều mà phụ nữ đang bị đối xử ở nhiều nơi, họ không có hoặc có rất ít quyền chính trị, họ là đối tượng của các vụ bạo lực tệ hại, sức khỏe họ, thậm chí cuộc sống họ bị coi thường.”

Bà Sarah Margon, Phó đại diện của Human Rights Watch tại Washington cho rằng bà Clinton xem các quyền của phụ nữ là trọng tâm chính sách đối ngoại của bà:

“Sự sẵn sàng của bà, sự nóng lòng của bà để gặp các tổ chức dân sự là một dấu hiệu thực sự cho thấy chính sách ngoại giao không chỉ là giao thiệp giữa chính phủ với chính phủ, mà còn là giao tiếp với các nhóm đủ loại.”

Nhà phân tích Jennifer Cooke của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược nói rằng tại miền nam châu Phi, bà Clinton muốn thấy có truy cứu trách nhiệm đối với những lạm dụng phụ nữ tại Cộng hòa Dân chủ Congo:

“Bà để lại một di sản lớn về ngoại giao, cho dù là tại Kenya, cho dù là tại Côte d'Ivoire, cho dù là tại Senegal, tấn công những vấn đề lớn này tại Cộng hòa Dân chủ Congo.”

Nhưng cũng có người chê trách bà Clinton. Tại Syria, bà bị chỉ trích vì không làm hết sức mình để giúp đỡ phe nổi dậy chống lại Tổng thống Bashar al-Assad.
Và bà cũng bị chỉ trích về thất bại an ninh tại lãnh sự quán Hoa Kỳ tại thành phố Benghazi của Libya hồi tháng 9 năm ngoái, khiến 4 người Mỹ thiệt mạng. Bà phản ứng về vụ này như sau:

"Nhất định là những cái chết của người Mỹ tại Benghazi là điều tôi hối tiếc sâu xa, và tôi đang đem hết năng lực để nhất định không để tái diễn. Khi chúng ta làm những công việc này, chúng ta phải hiểu ngay từ đầu rằng chúng ta không thể chủ động được tất cả mọi thứ.”

Bù lại, theo lời nhà phân tích Malou Innocent của viện nghiên cứu Cato, kinh nghiệm của bà tại bộ ngoại giao có thể giúp bà nếu bà ra tranh cử tổng thống lần nữa:

“Chắc chắn là đối với các chuyên viên về chính sách ngoại giao tại Washington, họ có thể nói thế này thế khác; nhưng đối với đại đa số nhân dân Mỹ, khi nhìn vào việc làm của bà, họ sẽ thấy những điểm xuất sắc. Điều đó nhất định có lợi cho bà vào năm 2016.”

Từng mất sự chỉ định của đảng Dân chủ vào năm 2008, bà Clinton nói bà không nghĩ đến chuyện sẽ ra lại:

“Chính tôi sẽ quyết định về tương lai của mình. Hiện tại, tôi không nghiêng về chuyện ứng cử lại, nhưng tôi sẽ làm mọi đều có thể, để giới phụ nữ có thể cạnh tranh ở những cấp bậc cao nhất, không chỉ riêng ở Hoa Kỳ mà còn khắp thế giới.”

Bà nói đùa rằng việc đầu tiên bà sẽ làm sau khi rời khỏi Washington là ngủ bù lại, sau 20 năm thiếu ngủ.

[Hoang Thy Mai Thao]

Ngoại Trưởng Hillary Clinton từ giã nhân viên Bộ Ngoại Giao
NV - Friday, February 01, 2013 6:00:55 PM

WASHINGTON, DC - Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton (phải) vẫy tay chào tạm biệt sau khi đọc diễn văn từ giã nhân viên Bộ Ngoại Giao cùng với Thứ Trưởng Tomas Nides (trái) và Thứ Trưởng William Burns tại cửa văn phòng Bộ Ngoại Giao ở Hoa Thịnh Ðốn hôm 1 Tháng Hai, 2013.

Với một di sản đáng kể về chính sách ngoại giao mà bà gọi là “quyền lực mềm,” bà Hillary Clinton rời nhiệm sở sau khi đã bay 965,733 dặm, đại diện Hoa Kỳ viếng thăm 112 quốc gia. (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)

[Hoang Thy Mai Thao]

Một số hình ảnh về những hoạt động của Ngoại trưởng Hillary Clinton
VOA - 01.02.2013
Thứ Sáu ngày 1/2/2013 là ngày Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Hillary Clinton rời nhiệm sở


Lễ tuyên thệ nhậm chức Ngoại trưởng Hoa Kỳ - 2-2-2009
Cựu Tổng thống Clinton và con gái Chelsea dự lễ tuyên thệ nhậm chức của bà Clinton tại Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ trong thủ đô Washington, 2-2-2009


Tháng Lịch Sử của Phụ Nữ tại trụ sở Quốc hội, 25-3-2010
Chủ tịch Hạ Viện Mỹ Nancy Pelosi và Ngoại trưởng Clinton trong buổi lễ mừng Tháng Lịch Sử của Phụ Nữ tại Statuary Hall trong trụ sở Quốc hội, 25-3-2010


trước 1 cuộc họp tại Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc ở New York, 23-9-2010.
Ngoại trưởng Clinton nói chuyện với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Abdullah Gul lúc đến dự cuộc họp của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc ở New York . 23-9-2010.



Ngoại trưởng Clinton đi trên máy bay quân sự C-17 khởi hành từ Malta đi Tripoli, Libya 18-10-2011.


Ngoại trưởng Clinton mặc váy trang phục cổ truyền của Lilongwe, Malawi
Một thiếu nữ giúp Ngoại trưởng Clinton mặc chiếc váy, theo trang phục cổ truyền của địa phương, khi bà nói chuyện tại Trại GLOW, do Đoàn Hòa Bình điều hành ở Lilongwe, Malawi, 5-8-2012.


Ngoại trưởng Clinton công du Trung cộng
Ngoại trưởng Clinton dự một cuộc họp báo tại Đại Sảnh Đường Nhân Dân ở Bắc Kinh 5-9-2012.



Meryl Streep đang chụp ảnh với bà Clinton
Nữ diễn viên Meryl Streep sử dụng iPhone để chụp ảnh với bà Clinton sau buổi dạ tiệc tại Bộ Ngoại Giao ở Washington, 1-12-2012


Ngoại trưởng Clinton cầm chiếc mũ bóng đá có logo của Bộ Ngoại giao,
do Phó Bộ trưởng Thomas Nide tặng, 7-1-13

[XuanNam]

Phóng sự đặc biệt - Farewell Hillary

Đỗ Nguyên (Danlambao) - Trong tiền sảnh của Bộ Ngoại Giao chiều hôm ấy, 1-2-2013, một trang sử của nền dân chủ Hiệp Chủng Quốc lại vừa được lật qua. Sau bài nói chuyện ngắn, Ngoại Trưởng Clinton bước xuống bắt tay từng nhân viên rồi bước ra sân có đoàn xe hộ tống đang chờ, đây là chuyến đi cuối cùng từ Bộ Ngoại Giao trở về tư gia của bà. Hàng trăm người đưa tay vẩy chào người lãnh đạo nhiệt tâm. Có ai đó hô to “2016”, một chức vụ Tổng Thống cho Hillary vào nhiệm kỳ tới? Và những tiếng cười thông cảm và lịch sự. Không thấy nỗi xúc động bộc lộ trên những khuôn mặt của nhân viên, cũng không có những bàn cãi sôi nổi, và mọi người bình thản quay trở lại nhiêm sở của mình. Một người ra đi, sẽ có một người đến thay thế đã là một thông lệ quen thuộc ở đây...



*


Chiều ngày thứ Sáu 1 tháng 2, 2013 toàn thể nhân viên Bộ Ngoại Giao Mỹ ở Washington được thông báo tập họp ở tiền sảnh Diplomatic của tòa nhà Harry S. Truman để dự lễ từ nhiệm của Ngoại Trưởng Hillary Clinton.


Theo truyền thống của Bộ Ngoại Giao, các tân Ngoại Trưởng khi nhậm chức là phải mời toàn thể nhân viên đến Phòng Khánh Tiết (Diplomatic Lobby) để gởi lời chào mừng, và khi hoàn tất nhiệm kỳ do Tổng Thống giao phó cũng phải đến đây leo lên cái cầu thang này, đã trở thành bục diễn thuyết, để chào từ giã các đồng nghiệp.


Các nhân viên kỳ cựu vẫn còn nhớ Ngoại Trưởng Madeleine Albright trong nhiệm kỳ 1997-2001 là người phụ nữ Mỹ đầu tiên nắm giữ chức vụ quan trọng này. Bà là nhân viên ngoại giao chuyên nghiệp với tư tưởng và ý thức chống chủ nghĩa Cộng Sản triệt để, phản ảnh cái gốc dân tị nạn CS đến từ Tiệp Khắc. Người ta vẫn không quên những cuộc tranh cãi quyết liệt không nhân nhượng về các đề tài tự do và nhân quyền ở Liên Hiệp Quốc, và những điệu vũ dân tộc hòa hợp của bà với người Bắc Hàn trong chuyến công du ở đó. Mềm mỏng hay cứng rắn tùy từng trường hợp nhưng không đánh mất giá trị cao cả của quốc gia là đặc điểm của người Ngoại Trưởng tài ba này.


Cũng từng trên cái cầu thang lịch sử này là Ngoại Trưởng Colin Powell trong nhiệm kỳ 2001-2005. Ông Powell không phải là một Ngoại Trưởng giỏi, có lẽ vì cuộc chiến ồ ạt của Mỹ ở Trung Đông làm tê liệt khả năng ngoại giao của ông. Giống như Ngoại Trưởng Condoleezza Rice của nhiệm kỳ 2005-2009, ông lại rất ít đi công du quốc ngoại, và mối liên hệ mật thiết với thế giới không thể chỉ xây dựng qua đường dây nóng điện thoại được.


Tuy nhiên, Ngoại Trưởng Colin Powell được hầu hết nhân viên gồm các khuynh hướng bảo thủ đến cởi mở quí mến vì cách cư xử của ông. Khi từ giả nhân viên, cũng trên cái cầu thang này, vị tướng 4 sao đã làm mọi người cảm động khi ông nói “các bạn là những chiến sĩ của tôi, you were my troops. You were America's troops. You are wonderful patriots who serve your nation as its troops in the far-flung outposts of American diplomacy...” Phó Ngoại Trưởng Richard Armitage là một người có tài quản trị. Cả 2 ông đều là cựu chiến binh ở Việt Nam. Phó Ngoại Trưởng Armitage nói tiếng Việt thông thạo, đã từng phục vụ trong đơn vị người nhái SEAL, đã giúp hạm đội của Hải Quân VNCH di tản tháng 4 năm 1975.

Ngoại Trưởng Hillary Clinton có thành tích công du gần 1 triệu dặm, 401 ngày trên đường thiên lý của nhiệm kỳ 4 năm, đến 112 quốc gia, đã xây dựng lại rất nhiều mối quan hệ của Hoa Kỳ với thế giới. Dư luận chống đối thì cho rằng bà đã thất bại trong nỗ lực ngăn chặn sự phát triển của khủng bố cực đoan Hồi Giáo. Ưu điểm của Ngoại Trưởng Clinton là những nỗ lực tích cực, bà sẵn sàng đi đến bất cứ đâu với nụ cười thân ái và trí thông minh để giải quyết vấn đề của quốc gia và của thế giới.


Văn phòng Dân Chủ, Nhân Quyền và Lao Động (Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor) của Bộ Ngoại Giao, dưới sự chỉ đạo của bà Clinton, đã hỏi thăm sức khỏe nhà cầm quyền Việt Nam nhiều lần vì các vụ đàn áp thô bạo ở trong nước. Và Bộ Ngoại Giao với sự giám sát của Quốc Hội vẫn ngăn cấm CSVN không được phép mua vũ khí sát thương của Mỹ.


Bộ Ngoại Giao Mỹ có một đội ngũ trẻ trung và tài giỏi, các nhân viên mang nặng lý tưởng giúp các quốc gia trên thế giới phát triển nền tự do dân chủ, hòa bình và thịnh vượng. Bộ có khoảng hơn 7 ngàn công chức ngành dân chính (Civil Service employees, CS), gần 12 ngàn nhân viên thuộc sở ngoại giao (Foreign Service employees, FS) và hơn 30 ngàn nhân viên nước ngoài (Foreign Service National employees, FSN) phục vụ tại 294 tòa đại sứ và lãnh sự ở quốc ngoại. Chi phí hoạt động hàng năm của Bộ là gần 30 tỉ đô la.


FSN là người địa phương được tuyển vào làm việc trong các Sứ Quán hay Tổng Lãnh Sự ở quốc ngoại. CS là nhân viên phục vụ ở nội địa Mỹ nhưng vẫn có thể tình nguyện làm việc ở nước ngoài tùy nhu cầu đòi hỏi, thông thường là các quốc gia chậm tiến, có chiến tranh, như Phi Châu, Trung Đông, Trung Á (Liên Sô cũ) v.v. Nhân viên FS bắt buộc phải làm việc ở nước ngoài khoảng 2 năm công vụ rồi trở lại Mỹ một thời gian để hội nhập lại xã hội Mỹ trước khi lên đường đáo nhậm một nhiệm sở mới ở một quốc gia khác.


Hàng năm Bộ Ngoại Giao cũng như các tòa đại sứ Hoa Kỳ còn tiếp nhận hàng ngàn thực tập sinh (Intern) trung học và đại học với quốc tịch Mỹ và hàng chục ngàn nhân viên phục cụ qua diện hợp đồng vào các loại công việc như nghiên cứu, huấn luyện, bảo vệ, kỹ thuật v.v. Điều kiện để được lựa chọn vào làm việc cho Bộ còn tùy thuộc vào hồ sơ an ninh quốc gia điều tra về lý lịch của mỗi cá nhân (security clearance) và vì Bộ Ngoại Giao đòi hỏi hầu hết các chức vụ phải có cấp độ đảm bảo an ninh Tối Mật (Top Secret) nên sự tuyển chọn càng khó khăn và tốn kém hơn.


Một loại nhân viên đặc biệt khác của cơ chế chính quyền Hoa Kỳ là các nhân viên được đảng cầm quyền tiến cử (Political Appointees, PA), và Bộ Ngoại Giao là cơ quan có nhiều nhân viên PA nhất so với các bộ khác. Các nhân viên này được nắm giữ hầu hết các chức vụ lãnh đạo từ Bộ Trưởng xuống đến các cấp thấp như Trợ Lý Phụ Tá Bộ Trưởng (Deputy Assistant Secretary, DAS); thậm chí đôi khi còn xuống cấp thấp nhất như Phó Giám Đốc Văn Phòng (Deputy Office Director) có cấp số từ 10 cho đến trên 50 nhân viên tùy công vụ. Nhân viên Political Appointees là những người có công cho đảng và hoạt động tích cực trong mùa tranh cử vừa qua.
(http://www.state.gov/documents/organization/187423.pdf)


Nhân viên PA do Tổng Thống tiến cử phải thi hành tất cả các công tác như nhân viên chuyên nghiệp (career employee) nhưng không được hưởng các điều kiện bảo vệ công ăn việc làm (job security). Toàn thể nhân viên các loại phải chịu một kỷ luật chung như không được công khai nhân danh cơ quan của mình để đề cao hay hoạt động ủng hộ bất cứ một đảng phái nào, kể cả đảng đang cầm quyền. Vì thế tuy đảng cầm quyền bổ nhiệm đảng viên tràn ngập vào các chức vụ then chốt nhưng luật pháp không cho phép các đảng viên trong qui chế political appointees thao túng, gây ảnh hưởng cục bộ có lợi cho đảng mình.


Trong các bài diễn văn Thông Điệp Liên Bang (State of the Union address) của Tổng Thống đọc trước Lưỡng Viện Quốc Hội, ta thấy các quân nhân trong quân phục đại lễ luôn luôn ngồi im trong thái độ trung dung khách quan, không vỗ tay hoan hô Tổng Thống. Giống như các nhân viên dân chính chuyên nghiệp của chính quyền Hoa Kỳ, quân đội Mỹ là một đạo quân tình nguyện nhà nghề với lời thề sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc, chống lại quân thù; theo hiến pháp, quân đội tuân lệnh Tổng Thống là vị chỉ huy trưởng tối cao nhưng không nhất thiết phải "trung thành" với cá nhân Tổng Thống và phe đảng cầm quyền. Không như QĐND của CSVN, với căn bệnh tôn thờ lãnh tụ vốn là tập tục của những quốc gia lạc hậu chậm tiến, tự đội cho mình cái danh từ phản dân chủ: “bộ đội cụ Hồ”.


Trái ngược lại với guồng máy cai trị chuyên chính của Cộng Sản là độc đảng muôn năm và đảng viên thao túng quyền hành và được chóp bu bao che và tiến cử bừa bãi. Trong cơ cấu chính trị Mỹ, các nhân viên cao cấp PA được Tổng Thống hay đảng cầm quyền tiến cử phải được Quốc Hội thông qua (confirmation) bằng những cuộc khảo hạch (hearing) đôi khi nảy lửa kịch liệt.


Ví dụ ngày 14 tháng 10, 2012 Tổng Thống Obama hằn học tuyên bố “If Sen. McCain and Sen. Graham and others want to go after somebody they should go after me”, thách thức các Thượng Nghị Sỹ đảng đối lập “có ngon thì đối chọi với tôi chớ đừng gây khó khăn người mà tôi muốn đề cử”, vì Đại Sứ Susan Rice được TT Obama tiến cử vào chức vụ Bộ Trưởng Ngoại Giao để thay thế bà Clinton đã gặp sự chống đối mạnh mẽ của phe đối lập. Và TT Obama trong cơn tức giận đã quên mất hệ thống kiểm soát và quân bằng tam chế lừng danh của chính quyền Mỹ (check and balance system). Loại bỏ người do Tổng Thống đề cử là quyền hạn của quốc hội.


Cũng xin phân tích thêm về thái độ hằn học và quyết liệt của TT Obama. Các TT Mỹ thường khiêm tốn và dung hòa ở nhiệm kỳ một để lấy lòng quốc hội và cử tri của các khuynh hướng. Nhưng khi đã thắng cữ rồi và nhiệm kỳ 2 là nhiệm kỳ cuối cùng nên trở nên cứng rắn bất cần dư luận chống đối để thực hiện cho được mục tiêu của mình hay của đảng mình. Rất may, những vị cha già lập quốc của Mỹ quốc đã sáng suốt nhìn thấy rõ mầm mống độc tài đảng trị sẽ phát sinh ở những người nắm trong tay quyền lực lâu dài nên đã viết Hiến Pháp giới hạn chức vụ Tổng Thống chỉ vào 2 nhiệm kỳ mà thôi.


Sau mỗi nhiệm kỳ bầu cử tổng thống, nhất là sau khi một đảng đối lập thắng cử, thủ đô Washington nhộn nhịp hẳn lên vì “đoàn quân chiến thắng” (political appointees) tiến vào “tiếp thu” các cơ quan của chính quyền Liên Bang. Dân chúng và nền kinh tế địa phương sẽ được hưởng những phúc lợi của chính quyền đổi chủ này vì đoàn quân chiến thắng sẽ tiêu rất nhiều tiền vào những buổi tiệc tiếp tân hay khoản đãi, mua sắm, thay đổi và tân trang hàng loạt các cơ quan công quyền.


Trong khi đó “đoàn quân thất trận” của đảng thất cử bình thản cuốn gói trở về quê, một số làm giấy xin ở lại phục vụ theo diện nhân viên chuyên nghiệp. Một số ít được tân chính quyền lưu dụng vì đã lập nhiều công trạng cho quốc gia, như Giám Đốc CIA Robert Gates do TT Bush tiến cử đã được TT Obama lưu giữ trong nội các của ông đến 3 năm. Không có trả thù, không có tẩy não cải tạo, không có danh từ "phản động" trong tri thức của công dân Mỹ. Chỉ có quan niệm tiến tới (move on) nhìn về tương lai với tinh thần hợp tác và đoàn kết.


Trong tiền sảnh của Bộ Ngoại Giao chiều hôm ấy, 1-2-2013, một trang sử của nền dân chủ Hiệp Chủng Quốc lại vừa được lật qua. Sau bài nói chuyện ngắn, Ngoại Trưởng Clinton bước xuống bắt tay từng nhân viên rồi bước ra sân có đoàn xe hộ tống đang chờ, đây là chuyến đi cuối cùng từ Bộ Ngoại Giao trở về tư gia của bà. Hàng trăm người đưa tay vẩy chào người lãnh đạo nhiệt tâm. Có ai đó hô to “2016”, một chức vụ Tổng Thống cho Hillary vào nhiệm kỳ tới? Và những tiếng cười thông cảm và lịch sự. Không thấy nỗi xúc động bộc lộ trên những khuôn mặt của nhân viên, cũng không có những bàn cãi sôi nổi, và mọi người bình thản quay trở lại nhiêm sở của mình. Một người ra đi, sẽ có một người đến thay thế đã là một thông lệ quen thuộc ở đây.


Thay đổi, thay thế và đổi mới là những điều kiện tất yếu cho một nền dân chủ.


Tạm biệt Hillary.

Washington DC, ngày 7/2/2013.




Đỗ Nguyên
danlambaovn.blogspot.com